خانه / اخبار / سیاسی / چپ اسلامی در گذر زمان

چپ اسلامی در گذر زمان

چپ اسلامی در گذر زمان

تهران- ایرنا- چپ اسلامی یکی از با سابقه ترین جریان های سیاسی کنونی در ایران است که می توان آن را یکی از ستون های اصلی جریان چپ مدرن دانست. این جریان در دهه ۶۰ نقش فعالی در عرصه های سیاسی داشت.

به گزارش گروه پژوهش و تحلیل خبری، جریان شناسی سیاسی ایران را می توان بر اساس تقسیم بندی های متفاوتی دسته بندی کرد. از این رو می توان جریان ها را بر اساس نگرش های اقتصادی، مبانی تئوریک، نگاه سیاسی، ارزشگذاری ها و … مورد بررسی و واکاوی قرار دارد.
خاستگاه دو اصطلاح چپ و راست و همچنین واژه‌های هم‌ردیف آن، مثل چپ ‌روی و راست‌ روی، جناح چپ و جناح راست، ریشه در انقلاب فرانسه و جانبی که نمایندگان مجلس در پارلمان می نشستند، داشت.نشستن در چپ و راست نشانگر رویکرد و نگرش آن ها بود.
هر چند به نظر می رسد در ایران و در برهه هایی واژه ها و اصطلاحاتی همچون چپ و راست با نگرش ها و رویکردهای برخی از جریان های سیاسی که با این عنوان شناخته می شدند چندان همساز نبود و نمی ساخت.
با این حال در یک نگرش کلی می توان گفت که دوگانه «چپ و راست» در سراسر دهه ۶۰ پس از یک دوره رقابت در نیمه دوم دهه ۷۰ و آغاز دهه ۸۰ تبدیل به دوگانه «محافظه کار و اصلاح طلب» شد. در اواسط دهه ۸۰ این دوگانه جای خود را به «اصولگرا و اصلاح طلب» داد. با این حال این تمام ماجرا نبود چرا که در اوایل دهه ۹۰ جریانی با عنوان اعتدال قدرت گرفت که خود را میانه رو نامید.
با این حال چرخش ها، ریزش ها و رویش هایی را می توان در جریان ها و گروه های سیاسی مشاهده کرد، از این رو بررسی آن ها می تواند چشم اندازی را ارائه کند.

**خاستگاه چپ سنتی
جریان چپ سنتی اسلامی در برابر چپ های غیرمذهبی قرار داشت. درباره جریانی که امروز از آن با عنوان چپ اسلامی یاد می‌شود اختلاف نظر وجود دارد و این اختلاف نظر نیز ناشی از مفهوم پردازی و مصداق های آن است.
از این رو برخی تولد چپ اسلامی را در جریانات مبارز اسلامی پیش از پیروزی انقلاب اسلامی جستجو می‌کنند و معتقدند که پیدایی آن قبل از انقلاب بوده است. گروهی نیز شکل‌گیری جریان چپ را از مجلس دوم می‌دانند که در دوره مجلس سوم به زایش انشعابی در جامعه روحانیت مبارز انجامید و دو گانه سیاسی حزب «جمهوری اسلامی ــ سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی» در قالب دو گانه «جامعه روحانیت مبارز و مجمع روحانیون مبارز» و در قامت هماوردی چپ و راست سیاسی درون حاکمیت جلوه‌گر شد.

**گروه های جناح چپ سنتی
جریان چپ سنتی اسلامی گفتمان غالب در دهه ۶۰ بود و بیشتر ارکان حکومت را در انحصار خود گرفت. در واقع چپ سنتی در میانه دهه ۶۰ با فتح کرسی های بیشتری در مجلس و در پناه سیاست های جنگ با عراق کلیت حاکمیت را در دست گرفت. نخست وزیر و رئیس مجلس در دهه ۶۰ از جریان چپ سنتی بودند و افرادی مانند «سیدمحمد موسوی خوئینی ها»، « مهدی کروبی»، «سید محمدخاتمی» و « بهزاد نبوی» از افراد معروف آن به حساب می آمدند.
همچنین گروه هایی مانند مجمع روحانیون مبارز، دفتر تحکیم وحدت و حلقه هایی مانند طیف اصفهان و جناح چپ سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی مهمترین سازمان های سیاسی حامی جناح و گفتمان چپ سنتی یا همان چپ اسلامی بودند.
روزنامه های «سلام» و «بیان» نیز اصلی ترین ارگان های چپ سنتی بودند.

** دیدگاه ها و مواضع چپ سنتی
چپ سنتی در گذر زمان دچار تغییر و تحولات نگرشی شده است، با این حال مواضع این جریان سیاسی در دهه ۶۰ نشانگر آن است که چپ سنتی با استناد به متون و سنت های دینی، تفاسیری ارائه می داد که در آن غرب ستیزی و صدور افکار و آرمان های انقلاب در سرلوحه امور قرار داشت.
از دیگر مواضعی که جناح چپ سنتی دنبال می کرد، رد هر گونه رابطه با آمریکا بود.
همچنین این جناح با خصوصی سازی گسترده واحدهای تولیدی مخالف بود و آن را به طور محدود می پذیرفت. به اعتقاد این جناح، شرایط جامعه ایران ایجاب می کرد که دولت در امور اقتصادی مداخله کند.
چپ های سنتی معتقد بودند که بخش های مادر و راهبردی اقتصاد باید همیشه در مالکیت دولتی باشد. از این رو به طور کلی می توان گفت که جناح روحانیون مبارز در آن زمان، سرمایه داری سنتی و مدرن را رد می کرد. برای نمونه «رسول منتجب نیا» عضو مجمع روحانیون مبارز در این باره گفته بود: دو دیدگاه سرمایه داری سنتی و مدرن، مغایر با نظام اقتصادی اسلام و قانون اساسی است.

**توسعه و عدالت اجتماعی
از دیدگاه چپ سنتی، توسعه و رشد اقتصادی در مقایسه با عدالت اجتماعی از اولویت کمتری برخوردار است. طیف چپ سنتی ضمن اعتقاد به ضرورت رشد و توسعه اقتصادی، اولویت آن را کمتر از استقلال و عدالت اجتماعی می دانست. به عبارت دیگر توسعه اقتصادی را تنها از طریق حفظ استقلال و عدالت اجتماعی با مفاهیم مورد نظر خود پذیرا بود. این جریان بر توسعه اقتصادی متکی به درون اعتقاد داشت.
همچنین چپ سنتی عدالت اجتماعی را از طریق نظام سهمیه بندی امکان پذیر می دانستند و بر این مساله تاکید داشتند که برای رعایت عدالت اجتماعی و حمایت جدی از اقشار آسیب پذیر، باید نظام سهمیه بندی کالایی را برای کارکنان دولت، کارگران و اقشار آسیب پذیر جامعه احیا کرد.

**چپ سنتی و مدرن
به باور تحلیلگران طی دهه هفتاد در چرخش گفتمانی که در چپ سنتی شکل گرفت، این جریان به سمت نگرش ها و رویکردهای متفاوتی نسبت به گذشته حرکت کردند و چپ مدرن از آن زاده شد.
جریان چپ سنتی همواره در انتخابات های مختلف اثر گذار بوده است. به ویژه این که نقطه اوج فعالیت های چپ سنتی در دهه ۶۰ و پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۷۶ است. به نظر می رسد این جریان در انتخابات سال ۱۳۹۶ نیز از جریان های میانه رو حمایت کند.

منبع: خبرگزاری جمهوری اسلامی

درباره ی janati

Avatar of janati

همچنین ببینید

طعنه غیرمستقیم مردم به سلفی نمایندگان با موگرینی + فیلم

طعنه غیرمستقیم مردم به سلفی نمایندگان با موگرینی + فیلم گویا احساس مردم در برابر …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

رفتن به نوارابزار